តាមសៀវភៅវប្បធម៌ អរិយធម៌ខ្មែរដែលរៀបរៀងដោយសាស្ត្រាចារ្យពន់ ឆាយ បានអោយដឹងថាការស្លាប់ របស់មនុស្សមានច្រើន សណ្ឋានណាស់ តួយ៉ាង ស្លាប់ដោយចងក លង់ទឹក រន្ទះបាញ់ គ្រោះថ្នាក់ផ្សេងៗជាដើម។ ស្លាប់អ៊ីចឹងគេហៅថាសា្លប់ដោយ”អកាលមរណៈ ឬខ្មោចតៃហោង”។ តាមទំនៀមទម្លាប់ការស្លាប់របៀបនេះគេមិនយកទៅបូជាទេ គឺគេឲ្យយកទៅកប់សិនរងចាំដល់វេលាល្អ ទើបគាស់យកឆ្អឹង ទៅបូជាវិញ។ ឯការស្លាប់ដោយស្របពេលវេលាដូចមានស្លាប់ដោយជំងឺដែលព្យាបាលពុំជា ជំងឺចាស់ជរា ដែលគេត្រៀមទុករៀបចំទៅតាមទំនៀមទំលាប់។
ពិធីមួយនេះគេបានរៀបចំទៅតាមលំដាប់លំដោយដូចជា:
- មុនពេលស្លាប់ៈគេបាននិមន្តព្រះសង្ឃ៤អង្គ ឬមួយអង្គមកសូត្រធម៌ឲ្យបងប្អូនកូនចៅសុំខមាលទោស។ អ្នកជំងឺទន្ទេញធម៌ “ពុទោ អរហំ” ដោយតាំងស្មារតីឲ្យនឹងទៅរកអំពើល្អដែលខ្លួនបានសាងកន្លងមក។គេ នាំគ្នារៀបចំគ្រឿងបន្លុង និងប្រដាប់ប្រដា ផ្សេងៗ បង្ហាញអ្នកជំងឺ ឲ្យបានឃើញ។
- ក្រោយពេលស្លាប់ៈអាចារ្យចូលទៅបិទភ្នែក និងមាត់ធ្មេញ ហើយយកសុពារបាតទាំង៦សន្លឹក មកដាក់តាម កន្លែងដែលត្រូវដាក់។ គេអុជទៀន កល្យ ដាក់ក្បាលគ្រែ ទៀនគោល៥ដើម អុជក្បែរក្បាល ស្មានិងជើង។ រៀបទៀនត្បូង ស្រូវពន្លៃមួយល្អី ប្រាក់១បាត សំពត់ ស ៥ហត្ថ ចេកទុំ មួយស្និត ដាក់ចុងជើង។ ខាងក្រោមកន្លែងតម្កល់គេដាក់ដុំថ្មមួយដុំ ទឹកមួយក្អម។ គេបានដោត ទង់ក្រពើ នៅមុខផ្ទះ ដើម្បីជាសញ្ញា បញ្ជាក់ថា មានអ្នក ស្លាប់ថ្មីៗ។ លើកខ្មោចចំអាសទឹកដោយលាបទឹកអប់ សិតសក់ “ទៅមុខ៣ដង ទៅក្រោយ៣ដង” ជានិមិត្តរូប នៃការវិល កើតស្លាប់ របស់មនុស្ស លោក។
- ពិធីដង្ហែនិងរំលាយសពៈគេបានរំកិលសពចេញពីទីតម្កល់ដោយនិមន្ត ព្រះសង្ឃបង្សុកូល បង្វិលពពិល៣ជុំ ជុំវិញមឈូស។ ក្រោយមក ដង្ហែចេញ ដោយមានព្រះសង្ឃ អភិធម្ម ព្រះសង្ឃមាតិការ អាចារ្យយោគី កាន់ទង់ព្រលឹង មានភ្លេងខ្មោចលេងកំដរផង។អ្នកប្រាយលាជ អ្នកបួសមុខភ្លើង អ្នកភ្លុក “អ្នកដុតខ្មោច”៤នាក់សែងមឈូសយកជើងទៅមុខ។អ្នកទទួលទៀនត្បូង និងគ្រួសារញាតិមិត្តរបស់សពដើរដង្ហែតាមក្រោយ។
នៅពេលទៅដល់ទី ប៉ាឆាគេបានរៀបចំកិច្ចទៅតាមនោះទៀត ដែលមានអាចារ្យយោគី និងអ្នកភ្លុក ៤នាក់ យកចន្លុះ ១ដើមម្នាក់ ដើរព័ទ្ធជុំវិញ មឈូស៣ជុំ។ រួចអាចារ្យ ដុតភ្លើង បូជាសព ពេលនោះមានអ្នកបួសមុខភ្លើង តែសឹកវិញនៅពេលបូជាសពរួចព្រមទាំងមានទេសនាមុខភ្លើង។
នៅពេលបច្ចុប្បន្ននេះឃើញថា ពីធីបុណ្យសពមានការប្រែប្រួលខ្លះៗ ដោយសារតែពេលវេលា និងការចេះចាំ តៗគ្នាមក គួបផ្សំនឹងការចរន្ត បទេស ហូរចូល មកទៀត បានធ្វើឲ្យពីធីនេះ មិនចំជាលក្ខណៈប្រពៃណីបុណ្យសពខ្មែរនោះទេ។ ទោះបីជាមានអ្នកស្លាប់ដោយបែបយ៉ាងណាក៏គេយកធ្វើ
បុណ្យ និងបូជាបានទាំងអស់ ជាពិសេសគេធ្វើទៅតាមបណ្តាំអ្នកមុននឹងស្លាប់ (ខ្មោច)។
ពេលខ្លះគេ បានប្រារព្ធ ធ្វើទៅតាមជនជាតិចិន ដែលក្នុង ពីធីនេះ ឃើញមានដុតក្រដាសសែន (ដុល្លារខ្មោច) អមដោយភ្លេងម៉ុងសាយ បូក និងភ្លេងបុណ្យ សព ប្រពៃណីផង។ ចំពោះអ្នកកាន់ទុក្ខ ក៏មានសភាព លក្ខណៈ ជាប្រពៃណីចិន (សំលៀកបំពាក់) ដែលអង្គុយ បត់ជើង យំ និងដុតក្រដាសសែន បណ្តើរផង។ រីឯការបូជា ឬបញ្ចុះសពវិញ គេមានអញ្ជើញចិនសែមកម៉ិកថាត្រូវបញ្ចុះ ឬ បូជាសពនៅថ្ងៃណា ម៉ោងណា ទៀតផង។ ឯការហែរសព ទៅបញ្ចុះ ឬបូជាវិញ គេហែរខ្មោចដោយរថយន្តដែលមានលក្ខណៈទំនើប(ឡានសព)។
ចំពោះ ការកាន់ទុក្ខជាធម្មតាមានរយៈពេល១០០ថ្ងៃ(៣ខែ១០ថ្ងៃ) អ្នកខ្លះអាចដល់១ឆ្នាំ តែមកដល់ឥលូវនេះវិញ មានត្រឹមតែ៧ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ ដោយការ រំលាយសព បញ្ចុះសព បញ្ចុះការរហូត កប់មួយរយៈ ហើយគាស់យកឆ្អឹងមកធ្វើបុណ្យ រួចបញ្ចុះក្នុងចេតីយ៍ ឬ បូជាហើយ រើសធាតុ ដាក់ក្នុងកោដិ យកទៅទុក ក្នុងផ្ទះ ឬក្នុងចេតីយ៍ ឬទុកនៅឯវត្តអារាម។
ចំពោះពីដើមវិញគេបូជារូច យកធាតុដាក់កោដិ ហើយបោះចោល ក្នុងទឹកជ្រៅ រឺយកទៅដាក់ចោលក្នុងព្រៃ ឲ្យសត្វស៊ីទៅវិញ ដូចជា នៅក្នុងសម័យ ចេនឡា៕
